Teknoloji Pazarlama, Bloglarınızdan ve Gadget'larınızdan Para Kazanın

Yazılımda GPL nedir? [Comprehensive Guide]

Yazılımda GPL nedir? [Comprehensive Guide]

Yazılım geliştirme ve dağıtım söz konusu olduğunda lisanslama göz ardı edilemeyecek kritik bir husustur. Yazılım lisansı, yazılımın nasıl kullanılabileceğini, değiştirilebileceğini ve dağıtılabileceğini tanımlayan yasal bir anlaşmadır. En popüler ve yaygın olarak kullanılan yazılım lisanslarından biri GPL veya Genel Kamu Lisansıdır. Bu blog yazısında, yazılım lisanslamada GPL'nin ne olduğunu ve yazılım geliştiricileri ile kullanıcıların GPL'nin ilkelerini ve hükümlerini anlamalarının neden önemli olduğunu keşfedeceğiz.

Ayrıca GPL'yi diğer yazılım lisanslarıyla karşılaştıracağız ve açık kaynaklı yazılım geliştirme üzerindeki etkisini inceleyeceğiz. Yazılım lisanslamada GPL hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız okumaya devam edin!

Yazılım lisanslaması nedir?

Yazılım lisanslaması, genellikle yazılım sağlayıcısı veya yayıncısı ile son kullanıcı arasında yapılan yasal bir anlaşma yoluyla, yazılımı kullanma izni verme veya alma sürecidir.

Ayrıca Yazılım lisanslama mekanizmaları, yazılım yaratıcılarının fikri mülkiyetini korur ve yazılımlarını dağıtmalarına ve para kazanmalarına olanak tanır.

WordPress, yazılım lisanslamanın popüler bir örneğidir. WordPress, kullanıcıların web siteleri oluşturmasına ve yönetmesine olanak tanıyan ücretsiz, açık kaynaklı bir içerik yönetim sistemidir (CMS).

Bilmiyorsanız WordPress, lisans koşullarına uyduğu sürece herkesin yazılımı özgürce kullanmasına, değiştirmesine ve dağıtmasına olanak tanıyan GPL kapsamında lisanslıdır.

Bununla birlikte, WordPress'in kendisi ücretsiz olsa da, işlevselliğini artıran birçok eklenti ve tema satın alınabilir. Bu eklenti ve temaların satışı yapılırken sıklıkla tek site lisansı, çoklu site lisansı veya geliştirici lisansı gibi farklı lisanslama modelleri uygulanmaktadır.

Örneğin, bir kullanıcı bir WordPress eklentisi için site lisansı satın alabilir ve bu, eklentiyi tek bir web sitesinde kullanmasına olanak tanır. Bir kullanıcı eklentiyi birden fazla web sitesinde kullanmak isterse çoklu site lisansı satın almalıdır.

Öte yandan geliştirici lisansı, kullanıcının yazılımı sınırsız sayıda web sitesinde kullanmasına olanak tanır ve çoğu zaman öncelikli destek gibi ek avantajlarla birlikte gelir.

Aslında yazılım lisanslaması, yazılım geliştirme ve dağıtımının önemli bir yönüdür ve yazılım yaratıcılarının fikri mülkiyetinin korunmasında önemli bir rol oynar.

WordPress, ücretsiz ve açık kaynaklı yazılım etrafında başarılı bir iş modeli oluşturmak için yazılım lisanslamanın nasıl kullanılabileceğinin en iyi örneğidir.

Yazılım geliştirmede lisanslamanın önemi

Lisanslama, geliştiricilere ve son kullanıcılara yasal koruma sağlayan, yazılım geliştirmenin önemli bir bileşenidir. Yazılımın nasıl kullanılabileceğini, değiştirilebileceğini ve dağıtılabileceğini tanımlar. Yazılım geliştirmede lisanslamanın beş temel önemi şunlardır:

  1. Fikri Mülkiyet Haklarını Korur: Lisanslama, yazılımın nasıl kullanılabileceğini ve dağıtılabileceğini açıklayarak yazılım geliştiricilerin fikri mülkiyet haklarını korumalarına yardımcı olur.
  2. Gelir elde etmenizi sağlar: Lisanslama, yazılım geliştiricilerin son kullanıcılara lisans satarak gelir elde etmelerine olanak tanır ve bu, gelecekteki geliştirme ve destek hizmetlerine fon sağlayabilir.
  3. Uyumluluğu ve Düzenlemeyi Sağlar: Lisanslama, yazılımın yürürlükteki yasalara, düzenlemelere ve endüstri standartlarına uygun olarak geliştirilmesini ve kullanılmasını sağlayarak hukuki anlaşmazlıklardan ve itibar zararından kaçınılmasını sağlar.
  4. Kalite kontrol: Lisanslama, yazılım geliştiricilerin, yazılımın kullanım, değişiklik ve dağıtım koşullarını tanımlayarak ürünleri üzerinde kalite kontrolü yapmalarına olanak tanır.
  5. Açık kaynak geliştirmeye katkıda bulunur: Lisanslama, yazılım geliştirmede işbirliğini, yeniliği ve topluluk gelişimini teşvik ederek kullanılabilecek, değiştirilebilecek ve serbestçe dağıtılabilecek açık kaynaklı yazılımların oluşturulmasına olanak tanır.
Okumak:  Mavi Ekran Hatası: Bilgisayarınızın Sorun Giderme İçin 10 Etkili Yolu

GPL nedir?

GPL veya GNU Genel Kamu Lisansı, kullanıcıların yazılıma özgürce erişmesine, değiştirmesine ve dağıtmasına olanak tanıyan, yaygın olarak kullanılan ücretsiz bir yazılım lisansıdır. GPL, 1989 yılında Richard Stallman tarafından oluşturulmuştur ve Özgür Yazılım Vakfı (FSF) tarafından yönetilmektedir.

GPL'nin temel amacı, kullanıcılara kaynak koduna erişim ve yazılımı aynı koşullar altında değiştirme ve dağıtma yeteneği sağlarken, yazılımı kullanma, öğrenme ve dağıtma özgürlüğünü teşvik etmektir.

GPL'nin tarihi ve kökenleri

GPL'nin geçmişi, 1980'lerdeki özgür yazılım hareketinin ilk günlerine kadar uzanır.

O zamanlar bilgisayar programcısı Richard Stallman, yazılım üzerindeki artan kısıtlamalardan ve kullanıcılar için özgürlük eksikliğinden dolayı hayal kırıklığına uğramıştı. Yazılımın serbestçe kullanılabilir, değiştirilebilir ve yeniden dağıtılabilir olması gerektiğine inanıyordu ve bu vizyonu destekleyecek yeni bir lisanslama modeli üzerinde çalışmaya başladı.

1989'da özgür yazılım hareketinin temel taşı haline gelen GNU Genel Kamu Lisansı'nın (GPL) ilk sürümünü yayımladı.

GPL'nin amaçları ve ilkeleri

GPL'nin temel amacı, kullanıcıların yazılıma serbestçe erişme, bunları değiştirme ve dağıtma hakkına sahip olmasını sağlayarak yazılım özgürlüğünü teşvik etmektir.

Bu hedefe ulaşmak için GPL, GPL kapsamında dağıtılan herhangi bir yazılımın aynı koşullar altında lisanslanmasını gerektiren bir copyleft mekanizması kullanır.

Bu, yazılımın ücretsiz kalmasını ve kullanıcıların kaynak koduna herhangi bir kısıtlama olmaksızın erişme, değiştirme ve dağıtma hakkına sahip olmasını sağlar.

GPL ayrıca yazılım özgürlüğünü teşvik etme hedefini destekleyen bir dizi ilkeyi de içerir. Bu ilkeler şunları içerir:

  1. Kaynak Koduna Erişim ve Değiştirme Hakkı: GPL, lisans kapsamında dağıtılan herhangi bir yazılımın kaynak kodunun kullanıcılara sunulmasını gerektirir.
  2. Değiştirilmiş sürümleri dağıtma hakkı: GPL lisanslı yazılımı değiştiren kullanıcılar, değiştirilmiş sürümleri de aynı lisans kapsamında dağıtmalıdır.
  3. Yazılımı herhangi bir amaçla kullanma hakkı: GPL, lisans koşullarına uyulduğu sürece yazılımın kullanımını hiçbir şekilde kısıtlamaz.
  4. Yazılımı ücretsiz olarak dağıtma hakkı: GPL, lisans koşullarına uyulduğu sürece kullanıcıların GPL lisanslı yazılımı serbestçe dağıtmasına olanak tanır.
  5. Yazılımı ücret karşılığında dağıtma hakkı: GPL ayrıca, lisans koşullarına uyulması ve kaynak kodunun kullanıcılara sunulması koşuluyla kullanıcıların GPL lisanslı yazılımı bir ücret karşılığında dağıtmasına da olanak tanır.

GPL Lisans Türleri

GNU Genel Kamu Lisansı (GPL), yazılım özgürlüğünü geliştirmek ve kullanıcıların yazılımlarına özgürce erişme, bunları değiştirme ve dağıtma hakkına sahip olmasını sağlamak için tasarlanmış bir özgür yazılım lisansları ailesidir.

Okumak:  H1 HTML Etiketi: Nedir? Bir Uygulama Nasıl Oluşturulur ve En İyi Uygulamalar

Her biri benzersiz koşullara sahip olan birkaç farklı GPL lisansı türü mevcuttur.

Üç ana GPL lisansı türü şunlardır:

GPL sürüm 1

GPL'nin 1989'da yayımlanan orijinal sürümü, GPL kapsamında lisanslanan yazılımın ticari dağıtımını yasaklayan bir madde içeriyordu. Bu kısıtlama GPL'nin sonraki sürümlerinde kaldırıldı.

GPL sürüm 2

GPL'nin 1991 yılında piyasaya sürülen ikinci versiyonu, lisansın en yaygın kullanılan versiyonudur. GPL kapsamında dağıtılan herhangi bir yazılımın GPL kapsamında lisanslanması gerekliliği de dahil olmak üzere bir dizi yeni hüküm içermektedir.

GPL sürüm 3

GPL'nin 2007'de yayımlanan üçüncü sürümü, GPL'nin 2. sürümünün kullanımından kaynaklanan sorunları çözmek için tasarlanmış birkaç yeni hüküm içermektedir. Bu yeni hükümler, kullanıcılar için kullandıkları veya çalıştırdıkları herhangi bir yazılımın zorunlu tutulması gibi daha güçlü korumalar içermektedir. GPL lisanslı yazılımla dağıtılan programların aynı zamanda GPL kapsamında da lisanslanması gerekir.

GPL lisans sürümleri arasındaki temel farklar

Yukarıda listelenen tüm GPL sürümleri aynı değildir. Üç GPL sürümü arasındaki ana fark için aşağıya bakın.

# Fark GPL sürüm 1 GPL sürüm 2 GPL sürüm 3
1 Ticari dağıtım yasağı Evet, bir madde eklenmiştir Hayır, madde kaldırıldı Hayır, madde kaldırıldı
2 Aşağı yönde dağıtım gereksinimi Hayır Evet, tüm dağıtımlar GPL kapsamında olmalıdır Evet, tüm dağıtımlar GPL kapsamında olmalıdır
3 Patent intikamı Hayır Hayır Evet, GPL yazılımını kullandığı için birine patent davası açılırsa yazılımın kullanım hakkı sona erer
4 Diğer lisanslarla uyumluluk Hayır, diğer lisanslarla uyumlu değildir Evet, diğer bazı lisanslarla uyumludur Evet, diğer bazı lisanslarla uyumludur
5 Ek kısıtlamalar Hayır Hayır Evet, dijital haklar yönetimi, yazılım patentleri ve donanım kısıtlamalarına ilişkin hükümleri içerir
6 Değiştirilen kaynak kodunun dağıtımı Gönüllü Gereklidir Gereklidir
7 Uyumsuzluk nedeniyle fesih Hayır Hayır Evet, alıcının lisans koşullarına uymaması durumunda lisans sonlandırılabilir
8 Nesne kodunun dağıtımı Gönüllü Gönüllü Yayılırsa gereklidir
9 Özellik gereksinimleri Hayır Hayır Evet, orijinal yazarlara atıfta bulunulması gerekir
10 Lisansın Yetkisi Amerika Birleşik Devletleri Küresel Küresel

Bu tablonun, GPL lisansının çeşitli sürümleri arasındaki tüm farkların kapsamlı bir listesi olmadığını, daha ziyade aralarındaki bazı temel farklılıkları vurguladığını unutmayın. Geliştiricilerin, yazılım projeleri için bir lisans seçmeden önce GPL lisansının her bir sürümünün koşullarını dikkatle incelemeleri önemlidir.

GPL'nin temel hükümleri

GPL lisansı, yazılım kullanıcılarının haklarını korumak ve ücretsiz ve açık kaynaklı yazılımların sürekli büyümesini ve gelişmesini desteklemek için tasarlanmıştır. Bu hedeflere ulaşmak için gerekli olan bazı temel hükümler şunlardır:

Telif hakkı

GPL lisansının en önemli hükümlerinden biri copyleft hükmüdür. Bu madde, GPL lisanslı yazılımdan türetilen herhangi bir yazılımın da GPL kapsamında lisanslanması gerektiğini garanti eder.

Bu, orijinal yazılımda yapılacak herhangi bir değişiklik veya yükseltmenin, orijinal yazılımla aynı lisans koşulları kapsamında yayınlanması gerektiği anlamına gelir.

Copyleft hükmü, yazılımın özgür ve açık kaynak olarak kalmasını sağlar ve özel mülk yazılıma dahil edilmesini engeller.

Okumak:  Sayfa Dışı SEO Nedir? Ve SEO Stratejinizde Nasıl Kullanılır?

Kaynak kodu kullanılabilirliği

GPL lisansı, GPL kapsamında lisanslanan herhangi bir yazılımın kaynak kodunun kullanıcılara sunulmasını gerektirir.

Bu, kullanıcıların yazılıma erişebilmesini ve değiştirebilmesini ve yazılımın şeffaf ve açık kalmasını sağlar.

Kaynak kodu kullanılabilirliğine olan talep, ücretsiz ve açık kaynaklı yazılımların sürekli gelişimini ve büyümesini sağlayan önemli bir faktördür.

Değişiklikler ve Türevler

GPL lisansı, kullanıcıların orijinal yazılımı temel alan türev çalışmaları değiştirmesine ve oluşturmasına olanak tanır. Ancak herhangi bir değişiklik veya türev çalışma da GPL kapsamında lisanslanmalıdır.

Bu, orijinal yazılımda yapılacak herhangi bir değişiklik veya iyileştirmenin de ücretsiz ve açık kaynak olmasını sağlar.

Dağıtım Gereksinimleri

GPL lisansı, GPL kapsamında lisanslanan herhangi bir yazılım dağıtımının, yazılımın kaynak kodunu içermesini gerektirir.

Bu, kullanıcıların kaynak koduna erişmesini sağlar ve gerektiğinde yazılımı değiştirip geliştirebilir.

GPL ve Diğer Lisanslar

GPL'nin nasıl çalıştığını daha iyi anlamak için onu diğer benzer lisanslarla karşılaştıracağım.

GPL'nin MIT Lisansı, Apache Lisansı ve BSD Lisansı gibi diğer popüler yazılım lisanslarıyla karşılaştırmasını açıklayan aşağıdaki tabloya bakın.

# Lisans Özelliği GPL MİT Apaçi BSD
1 Lisans türü Telif hakkı Müsamahakar Müsamahakar Müsamahakar
2 Kaynak kodu kullanılabilirliği Gereklidir Gönüllü Gereklidir Gönüllü
3 Değişiklikler ve Türevler GPL kapsamında lisanslanmalıdır Herhangi bir lisans kapsamında lisanslanabilir Herhangi bir lisans kapsamında lisanslanabilir Herhangi bir lisans kapsamında lisanslanabilir
4 Dağıtım gereksinimleri Kaynak kodu dağıtılmalıdır Dağıtım zorunluluğu yok Kaynak kodu dağıtılmalıdır Dağıtım zorunluluğu yok
5 Patent intikamı Evet, sürüm 3'te Hayır Hayır Hayır
6 Özel yazılımlarla uyumluluk Hayır, uymuyor Evet, uyuyor Evet, uyuyor Evet, uyuyor
7 Özellik gereksinimleri Hayır Hayır Hayır Hayır
8 Lisansın Yetkisi Küresel Küresel Amerika Birleşik Devletleri Küresel
9 Viral doğa Evet Hayır Hayır Hayır

GPL'nin diğer lisanslara göre avantajları ve dezavantajları

GPL lisansının diğer lisanslara göre avantajlarını ve dezavantajlarını karşılaştıran bir tablo:

# Lisans Avantajları Dezavantajları
1 GPL Kullanıcılar ve geliştiriciler için özgürlükleri garanti eder; türevlerin ücretsiz ve açık kaynak olarak kalmasını sağlar; toplumun gelişmesine katkıda bulunur; patent taleplerine karşı koruma sağlar. Özel yazılımlarla uyumlu değildir; bazı geliştiriciler tarafından çok kısıtlayıcı görülebilir.
2 MİT Çoklu izin veren, kapsamlı kullanıma ve modifikasyona izin veren; özel yazılımlarla uyumludur. Patent koruması yok; kullanıcılar için sınırlı koruma; Copyleft hükümleri yoktur.
3 Apaçi İzin verici, kapsamlı kullanıma ve değişikliğe izin veren; kullanıcılara açık patent koruması sağlar. GPL ile tam olarak uyumlu değil; Copyleft hükümleri yoktur.
4 BSD İzin verici, kapsamlı kullanıma ve değişikliğe izin veren; özel yazılımlarla uyumludur. Copyleft hükümleri yok; sınırlı patent koruması; ilgilisini talep edebilir.

GPL ve Açık Kaynak Yazılım

GPL lisansı en yaygın kullanılan açık kaynak lisanslarından biri olduğundan, GPL ve açık kaynak yazılım birbiriyle yakından ilişkilidir.

Açık kaynaklı yazılım, kaynak koduyla birlikte dağıtılan ve kamuya ücretsiz olarak sunulan, kullanıcıların kodu görüntülemesine, değiştirmesine ve dağıtmasına olanak tanıyan yazılımı ifade eder. Bu, kaynak kodunun gizli tutulduğu ve kullanıcıya yalnızca derlenmiş yürütülebilir dosyaya erişim izni verilen özel yazılımdan farklıdır.

GPL lisansı, copyleft lisansı olarak bilinen özel bir açık kaynak lisans türüdür. Copyleft lisansları, herhangi bir türetilmiş çalışmanın aynı copyleft lisansı altında dağıtılmasını zorunlu kılarak orijinal kodun türevlerinin açık kaynak olarak kalmasını sağlamayı amaçlamaktadır.

Bu, yazılımın kullanıcılara ve geliştiricilere açık ve ücretsiz kalmasını sağlar ve başkalarının kodu alıp özel yazılıma dönüştürmesini engeller.

Açık kaynaklı yazılım geliştirmede GPL lisansını kullanmanın temel avantajlarından biri, kullanıcılara ve geliştiricilere kodu görüntüleme, değiştirme ve dağıtma özgürlüğü gibi belirli özgürlükleri garanti etmesidir.

Ayrıca herkesin projeye katkıda bulunabilmesi ve kodu kendi amaçları için kullanabilmesi nedeniyle topluluk gelişimini ve işbirliğini de teşvik eder.

Ancak GPL lisansının kullanımına ilişkin bazı kısıtlamalar da bulunmaktadır. Sınırlamalardan biri, lisansın özel mülk yazılımla uyumsuz olmasıdır; bu, GPL lisanslı kodu kullanan herhangi bir kodun da GPL lisansı altında yayımlanması gerektiği anlamına gelir.

Bu, kodun belirli bir yazılımda kullanılmasına izin veren daha geniş kapsamlı bir lisansı tercih eden bazı geliştiriciler tarafından aşırı derecede kısıtlayıcı görülebilir.

Diğer bir sınırlama ise, özellikle küçük projeler için GPL lisansında gezinmenin ve uygulamanın karmaşık olabilmesidir. Ayrıca tüm katkıların GPL lisansına uygun olmasını sağlamak için kod katkılarının dikkatli bir şekilde yönetilmesini gerektirir.

Sonuç

GPL, kullanıcılara yazılımı kullanma, değiştirme ve dağıtma özgürlüğü veren, yaygın olarak kullanılan bir açık kaynak lisansı olan Genel Kamu Lisansı anlamına gelir.

GPL lisansı bir copyleft lisansıdır; bu, türetilmiş çalışmaların da aynı lisans altında dağıtılması gerektiği anlamına gelir. GPL'nin temel amacı, yazılımın kullanıcılara ve geliştiricilere açık ve ücretsiz kalmasını sağlamaktır.

GPL'nin her biri kendi terim kümesine sahip çeşitli versiyonları vardır. Yazılım geliştiricilerin ve kullanıcıların temel hükümleri ve GPL ile diğer lisanslar arasındaki farkları anlaması önemlidir.




Posta listemize üye olun:

Bizi Facebook üzerinden takip et!